Plygain yng Nghapel Blaenannerch

Mae Cymdeithas Ceredigion wedi trefnu Plygain y mis nesaf yng Nghapel Blaenannerch. Fe’i cynhelir ar nos Sul, 11 Ionawr am 7.00. Estynnir croeso i bawb yn y fro i’r gwasanaeth Cymraeg hynafol hwn sydd â’i wreiddiau yn ymestyn yn ôl am ganrifoedd.

Roedd yn arferiad gynt yng Nghymru i ganu carolau yn eglwys y plwyf ar Ddydd Nadolig rhwng 3 a 6 y bore. Daw’r enw ‘plygain’ o’r Lladin pulli cantio, sef ‘caniad y ceiliog’ – disgrifiad addas o gofio pa mor gynnar y byddai’r gynulleidfa yn ymgynnull! Gallwch chi ddysgu am y traddodiad yma: http://www.amgueddfacymru.ac.uk/277/

Byddai’r eglwys yn cael ei goleuo â chanhwyllau ar gyfer y gwasanaeth a chenid y carolau ar fesurau cyfarwydd, gan gynnwys rhai ar ffurf baledi poblogaidd y cyfnod.

Ardaloedd gwledig, yn enwedig yn Sir Drefaldwyn, a fu’n bennaf gyfrifol am gadw plygeiniau yn fyw yn y cyfnod modern, ac mae’n dda gweld yr arfer yn lledaenu yn ystod y blynyddoedd diweddar.  Serch hynny, gyda’r nos y cynhelir plygeiniau fwyaf y dyddiau hyn – rhwng canol Rhagfyr a chanol Ionawr.

“Mae croeso i gantorion, pell ac agos, boed unawd, ddeuawd, driawd, bedwarawd, neu barti, i gymryd rhan ym Mhlygain Blaenannerch”, meddai Mererid Jones, Llywydd Cymdeithas Ceredigion. “Byddwn yn falch pe bai’r rhai sydd am gymryd rhan yn cysylltu â fi ymlaen llaw ar 01239 712797 neu   07816 865 060.”

Cynhelir y Plygain drwy ganiatâd caredig gweinidog a swyddogion Capel Blaenannerch.

 

‘Plygain’ Service

‘Plygain’ is an ancient service of old carols which are sung unaccompanied by groups or individuals. You can learn about the tradition here: http://www.museumwales.ac.uk/277/