Gŵyl y Banc i Ddewi?

[Darn gwaith cartre gan Caroline Ellerby, o’r dosbarth Uwch yn Aberteifi.]

Ddylai Dydd Gŵyl Dewi fod yn ŵyl y banc swyddogol yng Nghymru?

Gofynnodd S4C i 437 o bobl ledled Cymru’r cwestiwn hwn a dwedodd wyth deg y cant ohonyn nhw a oedd yn siarad Cymraeg y dylai’r ŵyl fod yn ŵyl y banc swyddogol, ond ydych chi’n cytuno â nhw?

Yn eu barn nhw mae’n wirioneddol bwysig bod y teulu i gyd yn cael cyfle i ddathlu’r diwrnod gyda’i gilydd. Mae’n amlwg bod y siaradwyr Cymraeg eisiau parchu a chefnogi’r hen draddodiadau’r tu allan i’r ysgol. Ar hyn o bryd yn ysgolion dros Gymru mae’r disgyblion yn canu caneuon gwerin sef, ‘ Cenwch y clychau i Dewi’ ac mae’r merched yn gwisgo pais a betgwn. Mae pawb yn gwisgo cenhinen neu genhinen Pedr, yn chwifio baneri, yn bwyta cawl ac yn ymuno yng nghorymdeithiau yn y strydoedd.

Serch hynny, dyw’r ŵyl ddim mor hen ag mae pobl yn credu. Dathlwyd Dydd Gŵyl Dewi yn y ffordd’ma dim ond ers y ddeunawfed ganrif. Cyn hynny roedd Dewi Sant yn hynod o enwog wrth gwrs. Cafodd e ei eni tuag at ddiwedd y bumed ganrif yng Ngorllewen Cymru ac wedyn digwyddodd llawer o wyrthiau. O ganlyniad i’w ffydd, ac y sôn am ei fywyd yn hen lyfr hanesyddol Cymraeg Taliesin, roedd Y Werin yn ei dderbyn e fel nawddsant Cymru. A dyna’r broblem! Ddylai Dydd Gŵyl Dewi fod yn cysylltu â chenedlaetholdeb a Chymreictod ac a dweud y gwir, beth yw Cymreictod beth bynnag? Pryd roedd Cymru?

Beth am gydraddoldeb rhwng cenhedloedd ? Beth yw’r sefyllfa yn Lloegr, yn yr Alban, yng Ngogledd Iwerddon ac yn yr Undeb Ewropeaidd? Yng Ngogledd Iwerddon gŵyl y banc swyddogol yw Dydd Gŵyl Sant Padrig yn barod ond does dim gwyliau banc o hyd yn y gwledydd eraill, ac mae rhai’n dadlu (dim fi!) bod’na ormod o wyliau banc beth bynnag. Os bydd hi’n bwysig i ddathlu Cymreictod beth am ddewis dyddiadau arbennig yn lle dyddiadau seintiau e.e. Diwrnod Datganoli Llawn (os bydd hwnnw’n dod i Gymru yn y dyfodol). Ddylai pawb yng Nghymru, oedolion, plant, Cymry Cymraeg a Chymry di-Gymraeg, o bob oedran a chefndir, crefyddol neu ethnig, gael eu gorfodi i ddathlu? Tasai’r diwrnod yn ŵyl y banc swyddogol, efallai na fyddai pawb yn cymryd rhan mewn achlysuron ac wedyn byddai’r diwrnod esgus i fynd i siopa yn lle cadw rhywbeth arbennig yn yr ysgolion.

Yn fy marn i byddai’n well ‘da fi aros i weld beth sy’n digwydd gyda datganoli llawn cyn i ni benderfynu ymgyrchu dros Ddydd Gŵyl Dewi!

 

 

(Llun: Gorymdaith Gŵyl Ddewi gan Walt Jabsco, dan drwydded Comins Creadigol 2.0)

Un sylw ar “Gŵyl y Banc i Ddewi?”

Sylwadau ar gau.