Archifau Dyddiol: 31/08/2018

Plac i Nodi Gefeillio

Mae man wedi’i neilltuo ar wal yng nghei Y Tywysog Siarl, Aberteifi, i osod plac arbennig i nodi’r gefeillio rhwng y dre â Threvelin, tre fechan yng nghesail mynyddoedd uchel yr Andes ym Mhatagonia.
Cyflwynir y plac yn rhodd gan Faer a Maeres Aberteifi, John Adams-Lewis a’i wraig Morina, ar ran Pwyllgor Gefeillio Aberteifi / Trevelin, Patagonia.

Ffurfiwyd y gefeillio rhwng y ddwy dre nôl yn 2005, ond dyma fydd y tro cyntaf i blac dwyieithog, gyda geiriau Cymraeg a Sbaeneg, i nodi’n gyhoeddus yn Aberteifi y berthynas barhaol sy’n bodoli rhyngddynt. Y mae un eisoes wedi’i ddadorchuddio yn Nhrevelin.
John Adams-Lewis, ac yntau ar ei ail dymor fel Maer Aberteifi bryd hynny, a arwyddodd y ddogfen gefeillio yn swyddogol dair blynedd ar ddeg yn ôl.

‘Rwy’n cofio’n iawn’, medd John, sy’n Faer am y pedwerydd tro eleni, ‘y prynhawn hwnnw pan dderbyniais alwad ffôn gan Arturo Lowndes, ffrind i mi ym Mhatagonia, yn gofyn a fyddai gan Aberteifi ddiddordeb mewn gefeillio â Threvelin. Rhoddes i’r cynnig o flaen cyngor y dre a chytunwyd ar hynny yn galonnog. Cefais y fraint o arwyddo’r ddogfen yn gyfreithiol yn Nhrevelin ar 25 Tachwedd, 2005. Dwy flynedd yn ddiweddarach estynnodd cyngor y dre wahoddiad i Faer a Maeres Trevelin, Dr Carlos Mantegna a’i wraig, i ymweld ag Aberteifi, pryd cawson nhw groeso mawr yma.
‘Gan wybod fod gen i ddiddordeb mewn hedfan’, medd John, (mae wedi adeiladu 2 awyren ei hun ac mae’n eu hedfan yn aml) ‘fe drefnodd Carlos drip i fi a Morina mewn hofrennydd yn perthyn i fyddin ei wlad, a buom yn treulio awr ddiddorol yn hedfan dros yr Andes, Cwm Hyfryd, y paith, a hyd yn oed dros y ffin yn Chile. Buodd e’n brofiad diddorol iawn.’

Ar ôl nifer o ymweliad answyddogol â Phatagonia ar ôl y gefeillio yn 2005, mae John a Morina wedi gwneud llu o ffrindiau yn y Wladfa. Mae gan Morina berthynas yn Nhrelew – Elena Arnold, sy’n 90 oed eleni. ‘Finch oedd ei chyfenw cyn priodi’, medd John, ‘ac mae’n hanu o deulu o Langoedmor a hwyliodd ar y Mimosa yn 1865, gyda 150 o wŷr, gwragedd a phlant, i sefydlu gwladfa Gymreig ym Mhatagonia. Ar ôl un aelod o’r teulu yr enwyd Sgwâr Finch yn Aberteifi, sy’n weddol agos i’r man lle byddwn yn dadorchuddio plac y gefeillio.’
Dadorchuddir y plac ar 31 Awst. Y noson honno cynhelir cyngerdd arbennig yn y castell gyda’r tenorion enwog Rhys Meirion ac Aled Wyn Davies, Alejandro Jones, y canwr poblogaidd o Batagonia, a grŵp o delynorion ifanc o fro Teifi yn cymryd rhan.

Bydd elw’r noson yn mynd i gynnal yr ysgol Gymraeg newydd, Ysgol y Cwm, a agorwyd yn Nhrevelin yn 2016, menter y mae Pwyllgor Gefeillio Aberteifi / Trevelin, o dan lywyddiaeth Y Parchedig Eirian Wyn Lewis, wedi bod yn ei chefnogi ers cyn agor yr ysgol.